Gevaarlijke stoffen en brandveiligheid, wat zijn de risico’s?

Publicatie datum
Paragrafen


Hoe zorg je voor veilige opslag? Het is een belangrijke vraag voor bedrijven in de logistieke sector. Distributiecentra en magazijnen slaan doorgaans enorme hoeveelheid goederen van allerlei soorten op: van grondstoffen voor de industrie, tot voedsel, meubels, elektrische apparaten en kunststof producten. Dit kapitaal wilt u natuurlijk zo goed mogelijk beschermen.

Gevaarlijke stoffen
Goederen zijn er in allerlei soorten en maten en voor talloze toepassingen. Als we inzoomen op de materialen waar deze goederen van gemaakt zijn dan zijn er duizenden verschillende stoffen te onderscheiden. Sommige van deze stoffen of combinatie van stoffen zorgen er voor dat een product of stof als (potentieel) gevaarlijk wordt beschouwd. We definiëren een stof als gevaarlijk als deze bijvoorbeeld giftig, brandbaar of corrosief is, of een combinatie van deze eigenschappen heeft. Voorbeelden zijn onder andere: zwavel, wasbenzine, pesticiden en zware reinigingsmiddelen. Vaak worden gevaarlijke stoffen aan de hand van ADR-klassen in verschillende categorieën ingedeeld.

ADR klassen
 Deze gevarenklassen bundelen een groep stoffen die tijdens het vervoer of opslag gelijksoortig gevaar kunnen opleveren. Daarbij worden de volgende klassen onderscheiden:

       •    ADR klasse 1: ontplofbare stoffen (o.a. vuurwerk, explosieven)
       •    ADR klasse 2: gassen (o.a. gasflessen, spuitbussen)
       •    ADR klasse 3: brandbare vloeistoffen (o.a. wasbenzine, spiritus, ethanol)
       •    ADR klasse 4: brandbare vaste stoffen (o.a. zwavel, alcoholdoekjes)
       •    ADR klasse 5: oxiderende stoffen (o.a. kunstmest, waterstofperoxide)
       •    ADR klasse 6: giftige en infectueuze stoffen (o.a. pesticiden)
       •    ADR klasse 7: radioactieve stoffen (o.a. uranium)
       •    ADR klasse 8: Bijtende stoffen (o.a. zuren, oplosmiddelen, reinigingsmiddelen)
       •    ADR klasse 9: overige gevaarlijke stoffen (o.a. lithiumbaterijen)

Veilige opslag

Opslag

Wanneer er onzorgvuldig met de opslag van gevaarlijke stoffen wordt omgegaan, dan kan dit gevaarlijke situatie tot gevolg hebben. Denk bijvoorbeeld aan de situatie waarbij twee stoffen die een gevaarlijke chemische reactie met elkaar kunnen aangaan, naast elkaar worden opgeslagen. Om deze en andere risico’s zo veel mogelijk te beperken, moeten bedrijven voor de opslag van gevaarlijke stoffen voldoen aan richtlijnen uit de PGS (Publicatiereeks Gevaarlijke Stoffen).

PGS 15

Gevaarlijke stoffen

Eén van de meest toegepaste PGS richtlijnen is de PGS 15. De PGS 15 geldt in Nederland als de standaard waarin is aangegeven hoe de opslag van verpakte gevaarlijke stoffen dient plaats te vinden. Deze richtlijnen zijn er voor bedoeld om de risico’s van de opslag van gevaarlijke stoffen te beheersen zodat de veiligheid voor mens en milieu gewaarborgd is.

De PGS 15 gelden vanaf bepaalde ondergrenzen. Deze ondergrenzen liggen afhankelijk van de gevaaraspecten, de hoeveelheid werkvoorraad van de stof en de verpakking tussen de 1 en 250 kilogram of liter.

In PGS 15 wordt ook onderscheid gemaakt tussen kleine opslagen van gevaarlijke stoffen (tot 10 ton) en grote opslagen (vanaf 10 ton). Grotere opslaghoeveelheden brengen doorgaans meer risico met zich mee. De veiligheidseisen voor grote opslagen zijn daarom strenger.

De PGS richtlijnen gelden voor gevaarlijke stoffen van een groot aantal ADR-klassen. Voor een aantal stoffen gelden aparte richtlijnen, waardoor deze stoffen niet onder de PGS 15 richtlijnen vallen. Een aantal richtlijnen waar u wel rekening mee moet houden zijn onder andere:

  • goederen van verschillende gevarenklassen moeten apart worden opgeslagen
  • irriterende of corrosieve stoffen moeten in aparte kasten worden opgeslagen
  • gevaarlijke stoffen mogen niet op de werkvloer worden opgeslagen, met uitzondering van een beperkte werkvoorraad

Extra risico bij brand
Gevaarlijke stoffen vormen normaliter geen direct gevaar als ze veilig zijn opgeslagen. Toch dient men er rekening mee te houden dat deze stoffen extra risico met zich mee kunnen brengen ten aanzien van de brandveiligheid. Dit risico kan hem in verschillende eigenschappen zitten:

  • Deze stoffen brengen een verhoogd risico op het ontstaan van brand met zich mee. Dit geldt bijvoorbeeld voor licht ontvlambare stoffen of stoffen die brandbare dampen produceren.
  • Deze stoffen kunnen bij ontsteking voor een zeer snelle branduitbreiding zorgen, bijvoorbeeld via een explosieve verbranding of een zogeheten plasbrand.
  • Deze stoffen vormen een gevaar voor mens en milieu indien deze vrijkomen, verbranden en/of in aanraking komen met ander stoffen als gevolg van brand. Dit geldt bijvoorbeeld voor giftige, infectueuze en radioactieve stoffen.

Hoe bescherm ik me in tegen de risico's?
De PGS richtlijnen geven een goede basis waarmee u de belangrijkste risico’s ten aanzien van de opslag van gevaarlijke stoffen kunt beheersen. Vanuit het oogpunt van brandveiligheid is het ook belangrijk om stil te staan bij de maatregelen die u kunt nemen om de impact van een mogelijke brand te beperken.

Bij een brand is het eerste prioriteit om deze tijdig te signaleren en alarm te slaan. Een goed branddetectie systeem is daarbij onmisbaar. Tegenwoordig is er keuze uit diverse soorten melders die reageren op onder andere rook, koolmonoxide en/of CO2. Daarnaast zijn er melders die hitte of vlammen kunnen detecteren. Voor vrijwel iedere denkbare situatie zijn er geschikte automatische melders ontwikkeld.

Uiteraard wilt u ook dat de schade aan de voorraad en het pand zo veel mogelijk beperkt blijft. De ruimte(s) waar gevaarlijke stoffen worden opgeslagen vragen daarbij om extra aandacht. Indien een dergelijke ruimte door brand getroffen wordt is het zaak om de brand zo snel mogelijk in de kiem te smoren. Er zijn verschillende soorten automatische blussystemen die ingezet kunnen worden om een opslagruimte te beveiligen, zoals een (deluge) sprinklerinstallatie, blusgas installatie, blusschuim of aerosol systeem. Afhankelijk van de omvang en lay-out van de ruimte en de typen stoffen die er worden opgeslagen kan worden bepaald welk systeem het best geschikt is en aan welke eisen de installatie moet voldoen.